VVD Algemene Beschouwingen Kaderbrief 2011 door Tom van Mourik, fractievoorzitter.
Voorzitter,
De provinciale bestuurslaag ligt onder vuur. Er wordt aan haar bestaansrecht
getwijfeld door o.a. de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten terwijl het Rijk, c.q. de huidige regering financieel de touwtjes op een ongekende wijze aansnoert. Opschaling met de vorming van één Noordelijk Landsdeel is daarnaast dan nog een item dat specifiek in Noord-Nederland speelt.
Fryslân moet zich bezinnen op de wijze waarop we de uitdagingen van de toekomst het hoofd willen bieden, rol en positie staan ter discussie. Fryslân zal de komende jaren in hoge mate visie en daadkracht moeten etaleren naar de mening van de VVD. Wij willen zelfstandig blijven waarbij het takenpakket van de provincie aan veranderingen onderhevig kan zijn. Aan de bovenkant door overeenkomsten met het Rijk te sluiten en aan de onderkant door overdracht van taken aan gemeenten, de eerste overheid.
Binnen onze provincie is er sprake van schaalvergroting nu de herindeling in ZW-Fryslan naar alle waarschijnlijkheid heel binnenkort een feit zal zijn. Er worden door andere gemeenten veel verkenningen uitgevoerd en de VVD volgt deze ontwikkelingen met belangstelling waarbij wij de herziene notitie van G.S. t.a.v. dit onderwerp met interesse afwachten. Op dit moment heb ik kennis genomen van de woorden van CDA en PvdA dat zij de provincie een regierol in willen laten nemen.
Binnen deze dynamische context voorzitter bieden Gedeputeerde staten de kaderbrief 2011 aan als opmaat voor de begroting later dit jaar. En die begroting, ook voor 2011, is de laatste in deze kollege periode.
De VVD vindt dat bij de financiële discussie ook en vooral gekeken moet worden naar de huidige opvattingen over rol en taken van de provincie. Om daarmee te beginnen voorzitter. Ik heb in 2008 een motie ingediend om een experiment te starten met de nieuwe gemeente in ZW-Friesland over herverdeling van taken, mensen en middelen. Die motie heeft het niet gehaald. Geruime tijd daarna is de discussie over coöperasje Fryslân gestart en nu in 2010 wordt in de Kaderbrief gerept van een nieuw lokaal bestuurlijk evenwicht tussen provincie en gemeenten met een verschuiving van taken. Ik noemde dat zonet al.
Tja, denk je dan, de VVD was denk ik te vroeg met haar motie in 2008. We hebben hem daarom geactualiseerd en we dienen hem hierbij opnieuw in voorzitter. Volgens ons past hij prima bij de intenties van de Kaderbrief en kan zo’n experiment waar de motie op doelt waardevolle inzichten en handvaten opleveren bij de takendiscussie waar de provincie in verwikkeld is.
Als ik dan vervolgens focus op de financiële gegevens die in de Kaderbrief verwerkt zijn dan valt meteen dat de omvang van de bezuinigingstaakstelling volgens de VVD te laag is geraamd. De uitkering van het provinciefonds gaat met 27 miljoen structureel omlaag in 2011 en dit loopt tot 34 miljoen in 2014. Deze verlaging is een hard structureel gegeven, waarbij hogere toekomstige kortingen absoluut niet uitgesloten zijn. De uitkomsten van de werkgroep Kalden, kortingen op doeluitkeringen, het trap op, trap af principe in relatie tot krimp op de rijksbegroting kunnen nog hele ingrijpende financiële consequenties hebben. Afroming van de Nuongelden middels een verdergaande herverdeling van het provinciefonds heb ik dan nog niet eens genoemd.
Dit zijn structurele omstandigheden die volgens de VVD ook een structureel antwoord verdienen en dan niet m.i.v. 2016 zoals in de Kaderbrief staat maar m.i.v. 2011.
Bij de huidige cijferopstelling is daar o.i. geen sprake van. Er wordt aangegeven dat er een bezuinigingstaakstelling is van 19 miljoen, incl. bedrijfsvoering. Bij dit punt moet u zich het volgende bedenken. We praten vanaf 2005 over een operatie van 10 miljoen op de bedrijfsvoering waarbij dat nu nog steeds problemen oplevert en nu moet in één jaar een bedrag van 6 miljoen worden bezuinigd, waarbij er dan tegelijkertijd een baangarantie tot 2012 wordt afgegeven. Uit alle cijfermateriaal komt één ding verder naar voren: het aantal vaste banen vermindert niet. Het is verder niet duidelijk waarop verder precies bezuinigd wordt. Reden om voor ons straks een motie op dit punt in te dienen.
Daarnaast blijkt uit de begrotingswijzing die straks op de agenda staat, dat er een tekort op de begroting 2011 wordt verwacht van 12.8 miljoen en dat daarom het verwachte rekeningsoverschot van 2010, dus het lopende begrotingsjaar, nu al wordt gebruikt om het tekort van 2011 het komende jaar, zo goed en zo kwaad mogelijk te dichten. Je beslist toch pas over het besteden van een rekeningsoverschot bij het vaststellen van de jaarrekening, voorzitter.
Creatief gebruik van tijdelijke budgetten waarvan de provincie er nog veel heeft, kan op het oog een cosmetische oplossing voor 2011 creëren, maar je geeft dan geen structureel antwoord op het structurele financiële probleem, je schuift problemen voor je uit en dat is wat er nu volgens de VVD gebeurt. Het rekeningsoverschot is incidenteel, korting Provinciefonds is structureel, anders kan ik het niet zeggen. Een incidentele oplossing voor een structureel probleem is geen oplossing.
Ik kijk dan toch met een beetje jaloerse blik naar onze buurprovincie Groningen waar in december bij een kleinere begrotingsomvang klip en klaar een taakstelling van 35 miljoen is vastgesteld door de Staten voor de periode 2011-2015, waar ze nu al lang en breed met de invulling bezig zijn. Op papier zeggen G.S. dat ze daadkrachtig bezig zijn, de VVD zet hier vraagtekens bij. Er wordt vastgehouden aan het coalitie akkoord terwijl nu al duidelijk is dat het roer drastisch om moet. Het coalitie akkoord is een mooi weer akkoord terwijl er nu op geen enkele wijze meer sprake is van mooi weer.
Op het moment dat de bedrijfsvoeringskosten de laatste 5 jaar met 11% zijn gestegen, ondanks een lopende bezuinigingsoperatie, dan is duidelijk dat er heel fundamenteel naar visie, rol en taken van de provincie moet worden gekeken. Het is wat dat betreft pijnlijk dat er vanuit de ambtelijke hoek wordt gesteld dat er nu op de traditionele wijze wordt gewerkt aan bezuinigingen, omdat er geen keuzes t.a.v. de taken zijn gemaakt. De VVD heeft hiervoor gewaarschuwd. Er wordt gevraagd om bestuurlijk leiderschap op het gebied van de takendiscussie omdat we anders heel veel dingen half gaan doen.
De VVD heeft het beeld dat er zaken over de verkiezingen heen worden getild, dat er keuzes worden uitgesteld. Wij vinden dat dat een luxe is die we ons niet kunnen permitteren. Met de mislukte takendiscussie hebben we vertraging opgelopen. Die begon in het voorjaar van 2009. Straks is het 2011 en dan is er dus twee jaar sprake geweest van stilstand als het gaat om het bepalen van de koers van de nieuwe provincie Fryslân.
Die nieuwe provincie Fryslân is voor de VVD een provincie die weet wat ze wil doen, maar ook heel goed wat ze niet wil, waar ze niet op aangesproken wil worden. Een provincie met een sluitende meerjarenbegroting en met een fors afgeslankt ambtelijk apparaat. Een provincie die focust op haar kerntaken en daarin excelleert, voorzitter. Daar moet mee begonnen worden op zo kort mogelijk termijn. We zijn eigenlijk al te laat, Fryslân loopt absoluut niet voorop. Hoe kijken G.S. hier tegen aan.
Paar vragen op detailniveau.
Wij wachten op een uitgewerkt visiedocument zoals u dat in de kaderbrief toezegt en een begroting waarin de invulling van de bezuinigingen hard is ingevuld. Waarin is aangegeven hoe de teruggang in tijdelijke subsidies van 20 miljoen euro exact wordt verdeeld. Wij worden nu gebeld door instellingen die denken dat ze gekort worden, ze hebben geen zekerheid. Wij vinden dat we zekerheid moeten bieden aan onze externe partners in good times, maar ook in bad times.
Als die duidelijkheid over een paar maanden niet geboden wordt dan zullen wij alsdan moeten overwegen of de begrotingvoor 2011 wel door de VVD gesteund kan worden. Op dit moment dank ik u voor uw aandacht.
motie herindeling.doc
motie bezuinigingstaakstelling.doc
